Iconische gebouwen, zoals het voormalige hoofdkantoor van de Holland America Line op de Kop van Zuid, zijn nauw verbonden met de maritieme identiteit van Rotterdam. Zoals de naam van het bedrijf al suggereert, staat het gebouw symbool voor mondiale stromen en netwerken. De vorm en functie ervan zijn voortgekomen uit zowel concrete bewegingen van schepen, goederen en mensen, als immateriële stromen van kapitaal, ideeën en culturen. Deze mondiale stromen, hier opgevat als Systems of Support, zijn lokaal verankerd en tegelijkertijd mondiaal verbonden. Ze ontwikkelen zich onder invloed van veranderende bevolkingssamenstellingen, bedrijfsstrategieën en technologieën, en raken aan verschuivende lokale politieke, economische en culturele praktijken.
Deze Systems of Support zijn vooral zichtbaar en actief in havenstedelijke gebieden, waar maritieme stromen steden verbinden met verre plaatsen over zee en zo als het ware een uitgestrekt en open voorland vormen. Toch blijft de rol van maritieme stromen op het raakvlak van water en land onderbelicht, mede door de langdurige focus op landgebonden analyses en kaders van de natiestaat. In een tijd die wordt gekenmerkt door klimaatverandering en toenemende druk op watersystemen, wordt het steeds urgenter om te denken in termen van stromen en onderling verbonden systemen. Recente benaderingen van het leven met water en dynamische processen – zoals Ruimte voor de Rivier, de maritieme ruimtelijke planning en de Blauwe Economie – weerspiegelen deze verschuiving naar systemisch denken.
Geconfronteerd met planetaire grenzen, politieke instabiliteit en een toenemende afhankelijkheid van data moeten we heroverwegen hoe mondiale en lokale systemen met elkaar verbonden zijn. De Systems of Support die we in stand houden of tot stand brengen, worden uiteindelijk bepaald door waarden – principes die ons collectieve handelen sturen en niet uitsluitend worden bepaald door economische of technologische overwegingen. Een waardengedreven benadering van de gebouwde omgeving vraagt van architecten en stedenbouwkundigen dat zij de structurerende rol van stromen en netwerken erkennen en nieuwe Systems of Support ontwerpen die aansluiten bij gedeelde hedendaagse waarden. Dit vereist duidelijkheid over welke waarden op het spel staan en welke rol architectuur en ontwerp kunnen spelen bij het articuleren en ruimtelijk vormgeven van deze waarden.
Het is een eer en een genoegen om de IABR 2026 samen met een uitmuntend curatorteam – Saskia van Stein, Wouter Veldhuis en Martina Muzzi – en het uitstekende IABR-team mede te mogen cureren. Het traject, dat de academische wereld en de praktijk, onderzoek en curatie, en verleden, heden en toekomst met elkaar verbindt, is nu al stimulerend. We kijken uit naar de selectie van een gebouw waarin we kunnen tentoonstellen en het publiek kunnen betrekken bij een dialoog over toekomstige waarden.
