Elise van Herwaarden over Money Talks

Hoe zie jij de relatie tussen geld en financiële systemen en ontwerp en architectuur?   

Geld bepaalt op dit moment voor een groot deel hoeveel ruimte er is voor goed ontwerp. Waar een rendementseis of financieringsvoorwaarde in eerste instantie een financieel uitgangspunt lijkt, heeft dit gevolgen voor wat een ontwerper kan doen. In een ontwerp moet ondertussen veel samenkomen: bijvoorbeeld de belangen van toekomstige bewoners en gebruikers, duurzaam materiaalgebruik en een bijdrage aan een toekomstbestendige straat, buurt of stad.  

Mijn ervaring is dat financiële instellingen en ontwerpers nog vaak vanuit hun eigen perspectief werken, terwijl er veel gedeelde belangen zijn, zoals een weerbare samenleving en een duurzame toekomst. Door beter te begrijpen welke uitgangspunten er in het andere vakgebied gelden, ontstaat meer ruimte om vanuit die gedeelde waarden te werken.  

Je bent opgeleid als ontwerper, waar komt je fascinatie voor monetaire systemen en ruimtelijke ontwikkeling vandaan?   

Ik ben opgegroeid in een VINEX-wijk in de polder. De weilanden om ons heen veranderden langzaam in woonwijken, waar kinderen werden geboren en nieuwe gemeenschappen ontstonden. Waarschijnlijk is daar mijn fascinatie voor de maakbaarheid van onze omgeving begonnen, en wilde ik bouwkunde gaan studeren. 

Tijdens mijn afstuderen onderzocht ik hoe architectuur kan reageren op zeespiegelstijging. Daarna wilde ik ook in de praktijk werken aan een duurzamere en meer adaptieve leefomgeving. Ik verdiepte me in de systemen achter de gebouwde omgeving omdat ik graag wilde begrijpen waar ik daar de meeste positieve invloed op kon hebben. Vanuit die zoektocht ben ik als duurzaamheidsmanager gaan werken bij een institutionele vastgoedbelegger.  

Hoe ziet een toekomst gebaseerd op maatschappelijke waarden, in plaats van geld eruit?   

Ik weet eigenlijk niet of maatschappelijke waarden en geld tegenover elkaar hoeven te staan, geld wordt natuurlijk ook gebruikt om waarde uit te drukken.   

Het probleem is volgens mij dat niet alle maatschappelijke waarde even eerlijk naar financiële waarde vertaald wordt. Sommige vormen van waarde worden daardoor in economische zin minder zichtbaar, terwijl anderen juist veel aandacht krijgen.  

Sterke sociale cohesie, een gebouw van lokaal gewonnen materialen of het vergroenen van wijken waar veel hittestress voorkomt, zijn heel waardevol voor de maatschappij, maar dit is niet altijd terug te zien in euro's op de balans van de entiteit die de beslissing neemt.  

Een toekomst gebaseerd op maatschappelijke waarden vraagt erom dat deze waarden wél meewegen in keuzes die gemaakt worden. Als echt geredeneerd wordt vanuit maatschappelijk perspectief, zal dit bijdragen aan minder ongelijkheid en meer (klimaat)rechtvaardigheid. De vraag blijft dan wel hoe bepaald wordt wat waardevol is, en hoe die verschillende vormen van waarde tegen elkaar worden afgewogen.  

Hoe zie jij je rol als moderator van Money talks? 

Ik ben heel blij met dit initiatief, omdat ik het belangrijk vind dat de brug tussen de financiële wereld en de ontwerpwereld wordt geslagen. Mijn rol zie ik in het verder openen van deze werelden naar elkaar, en het ondersteunen van de verkenning naar raakvlakken en gedeelde belangen. 

Door in beide werelden gewerkt te hebben, ben ik me bewust van aannames en vooroordelen die aan beide kanten bestaan. Maar er bestaan ook juist veel mogelijkheden om van elkaar te leren en gebruik te maken van elkaars kwaliteiten.  

Voor ontwerpers is het heel waardevol om te begrijpen wat financiële regelgeving of een rendementseis te maken heeft met de kaders waarbinnen zij werken. Als je begrijpt waar eisen in een PvE vandaan komen, kun je er beter het gesprek over aangaan en ruimte opzoeken.  

Een mooie volgende stap lijkt me om ook 'financiele mensen' mee te nemen in de wereld van ontwerpers, en ze te laten ervaren wat een andere manier van denken toe kan voegen.