Sinds september 2025 slaan het Ministerie van Maak! (IABR, ZUS en MANN) en het Ruimtelab van de Provincie Gelderland de handen ineen. Met deze samenwerking positioneert Gelderland zich als een provincie die bewust ruimte maakt voor ontwerpend denken als motor voor maatschappelijke vernieuwing, waarin dialoog en experiment elkaar versterken. Op 4 december 2025 zijn de tussentijdse resultaten van het project gepresenteerd bij CASA in Arnhem. Directeur Ton Schulte lichtte toe hoe hun programma onderzoek publiek toegankelijk maakt. De avond kenmerkte zich door een dynamische sfeer, waarbij de actieve inbreng uit de zaal de maatschappelijke relevantie van het project onderstreepte. Gedeputeerde Dirk Vreugdenhil opende de bijeenkomst met een pleidooi voor ontwerpend onderzoek en het creëren van vrije ruimte voor dialoog, ruimtelijk experiment en verbeelding als drijvende kracht achter maatschappelijke opgaven.
Hierna gaven de ontwerpteams tijdens een zogenaamde ‘kitchen review’ een eerste doorkijk naar hoe hun onderzoek concreet landt. Tijdens deze avond stond het maken en tonen van een resultaat centraal: hoe kan de toekomst van Gelderland verbeeld worden? Welke creatieve oplossingen en innovatieve denkrichtingen kunnen hieraan een bijdrage leveren? De teams was gevraagd om een tastbaar, gemaakt resultaat mee te nemen om te laten zien op de ‘keukentafel’.
Water
Team YIMBA! (Yes In My Back Angle!) bestaande uit KRAFT architecten, Urban Synergy, LANDLAB en COALstudio werken in de Achterhoek aan het thema water. Ze introduceren het ‘naoberschap’ [red. het nieuwe buurt maken] als drager van gedragen identiteit en gemeenschapszin als bindende kracht bij de transformatie opgave in de regio. Het ontwerpteam gebruikt de poffertjespan als metafoor voor kleinschalige waterberging in het landschap en een gezelschapsspel als middel voor het gesprek over gemeenschappelijke belangen.
Energie
Team FARO & LOF heeft het Rivierengebied als locatie en als thema energie. Samen werken ze aan een vergaande herdistributie van het bestaande watersysteem. De ‘flipperkast’, de landtong in het stroomgebied tussen de Waal en het Pannerdensch kanaal, zou de huidige verhoudingen van het rivierwater ombuigen. Hun plan gebruikt de hoogteverschillen in het landschap, de verschillende getijden en het in bekkens opgeslagen water als bron voor energieopwekking.
Natuur
Team ZieglerBranderhorst werkt op de Veluwe met als thema natuur en komt met een radicale rebranding strategie, de ChickenCity. Hun plan put inspiratie uit de cultuurhistorische totstandkoming van het gebied. Door een andere zonering en beplantingschema’s te introduceren voor hun ontwerp Natura 2050 wint het gebied aan vitaliteit, biodiversiteit en wonen, terwijl er ook ruimte blijft voor intensieve kippenveehouderijen.
Voedsel
Team LMNL & Dérive neemt in de Betuwe/Bommelerwaard het thema voedsel onder de loep. Na een werkbezoek en historische analyse leidde hun onderzoek naar een kassen-woonlandschap en herstel van landschappelijke structuren. De indrukwekkende schaal van het gebied en de hyper-efficiënte productie (de ‘voedselmachine’) vragen vooral om een toename van de leefkwaliteit zoals de huisvesting voor de seizoenarbeiders.
We willen alle aanwezigen en natuurlijk de ontwerpteams in het bijzonder bedanken voor deze inspirerende avond! In februari en maart staan de volgende twee werksessies op de agenda, waar ook experts vanuit verschillende thema’s zullen aanhaken. De eindresultaten worden gepresenteerd op 16 april 2026 bij het Architectuur Centrum Nijmegen.
