IABR-2020-

De energietransitie is een doel maar tegelijkertijd een middel. Want overal waar het doel is om tot een CO2-vrije leefomgeving te komen, kan de energietransitie tegelijk als hefboom worden ingezet om tot een in alle opzichten duurzame samenleving te komen: economisch, ecologisch en sociaal.


Energietransitie en gedragsverandering

IABR–Atelier Rotterdam © Ooze


Van petrocultuur naar post-fossiele cultuur
De energietransitie grijpt in op alle aspecten van ons leven: wonen, werken, mobiliteit, voedsel, comfort en cultuur. We gaan van een petro-cultuur naar een post-fossiele cultuur. Dit vraagt om een nieuw paradigma, om nieuw denken en anders doen. Want de transitie kan niet gerealiseerd worden met het denken en doen dat ons in de problemen heeft gebracht. Het vraagt om een nieuw verhaal over wie we zijn en wat we samen willen, wat we kunnen willen.
Steeds meer schrijvers, denkers, ontwerpers en wetenschappers werken aan dat nieuwe verhaal. Zij schetsen contouren van een nieuw paradigma, van een andere omgang met de natuur en de wereld, van een economie gebaseerd op andere, duurzamer waarden, waarin ook de natuur en de samenleving een plaats hebben, en van een energiesysteem dat er is voor en van de gemeenschap, en niet op kosten van. Kortom, een paradigma dat ons in staat stelt ons als het ware opnieuw te vestigen in het territorium, en in goede balans met de natuur: Down to Earth.

Hefboom
Kunnen we de energietransitie gebruiken als een hefboom om aan die alternatieve toekomst te werken? Kunnen we zo’n paradigma-verandering bijvoorbeeld voorstelbaar maken op wijkniveau, waar de gemeenschap een sterke rol kan spelen?
Wij denken van wel en weten waarom het moet: een stijgende temperatuur en zeespiegel, verlies van biodiversiteit en uitputting van grondstoffen, voedselschaarste, overstromingen en droogte, toenemende vluchtelingenstromen, steeds extremer weer - de lijst wordt langer en langer.
En we weten ook wat ons te doen staat: zo snel mogelijk naar duurzame energie van zon, wind en aarde, naar circulaire materiaalstromen, naar slimmere mobiliteit en naar meer plantaardig voedsel, naar eerlijker verdeling en meer inclusiviteit.

Energietransitie als hefboom voor het helpen realiseren van de Sustainable Development Goals in Bospolder-Tussendijken

Hoe?
Maar wat we nog niet voldoende weten is hoe het moet. Daarom grijpt de IABR de biennale aan om vanaf september in de Rotterdamse wijk Bospolder-Tussendijken de Werkplaats BoTu op te starten en, onder leiding van curatoren Thijs van Spaandonk en Robbert de Vrieze in aanloop naar de biennale toe kleine, maar concrete stappen te maken naar een 'handboek' voor het hoe.
Kortom, we gaan bouwen, van elkaar leren, met elkaar oefenen en experimenteren. We gaan aan het werk, met een integrale benadering. We gaan op zoek naar samenhang tussen de praktijk van opwek, opslag en distributie van nieuwe vormen van duurzame energie; de noodzaak om op lokaal niveau energie-eigenaarschap en nieuwe vormen van commons te ontwikkelen; en het op wijkniveau helpen realiseren van alle zeventien Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties.

IABR–2020 in BoTu

Van Lokaal Energie Actie Plan naar Werkplaats BoTu
De Werkplaats BoTu neemt als het ware het stokje over van het IABR–Atelier Rotterdam. Dat verkent sinds 2018 in de Rotterdamse wijk Bospolder Tussendijken (BoTu) samen met bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, woningcorporatie en de gemeente hoe de energietransitie hier hefboom kan zijn voor een sociaal-maatschappelijke agenda. In het najaar van 2020 mondt dat onderzoek uit in een concreet Lokaal Energie Actie Plan waaraan Eva Pfannes van OOZE Architects and Urbanists nu ontwerpt.

Op weg naar DOWN TO EARTH wordt BoTu dus ingericht als werkplaats waarin tijdens de biennale lokale kennis en relevante lessen uit BoTu en andere wijken in Nederland en daarbuiten samen komen voor het ontwerpen van volgende stappen, opnieuw inzetbaar in BoTu en elders.