IABR-

Test Site M4H+

Biennale, gemeente en havenbedrijf samen aan de slag in stadshaven M4H

M4H+ Rotterdam

De haven van Rotterdam, een mondiale speler, heeft een bijzondere relatie met de stad. Die relatie is de afgelopen decennia fragieler geworden, maar nu worden precies de gebieden waar stad en haven elkaar ontmoeten, de ‘stadshavens’, weer van steeds groter belang. Daar immers kan slim de koppeling worden gemaakt tussen de onvermijdelijke transities op het vlak van energie en grondstoffengebruik (circulaire haven, circulaire economie) en de bredere sociaaleconomische ontwikkeling van zowel bewoners als bedrijven in de stad.
In Rotterdam zijn havenbedrijf en gemeente als een Siamese tweeling verbonden in één groot stedelijk systeem en in de ‘stadshavens’ kunnen zij de transitie naar het toekomstig Rotterdam samen verkennen, ontwerpen en uittesten.
Eén van die stadshavens waar haven– en stadsontwikkeling samenkomen is het Merwe-Vierhavensgebied (M4H) waar stad, haven en biennale nu samen de Test Site M4H+ hebben opgezet.

M4H-gebied

Rotterdam M4H

Merwe-Vierhavensgebied M4H
In het Merwe-Vierhavensgebied bevond zich ooit één van de grootste fruithavens ter wereld maar het transformeert nu stap voor stap naar een heel nieuw woon- en werkgebied. M4H is één van de gebieden die vooruit zijn geschoven in het Stadshavens programma – een programma van de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam met als doel de komende decennia bijzondere woon- en werklocaties in het stadshavengebied te realiseren.
M4H ligt op een strategische locatie, naast een aantal kwetsbare woonwijken, zoals Delfshaven en Bospolder-Tussendijken; nog midden in economisch actief havengebied en toch dichtbij het centrum; en tegenover de kenniscampus RDM Rotterdam, aan de andere kant van de rivier.
Gemeente en Haven lanceerden recentelijk al het Rotterdam Makers District, dat M4H en RDM omvat en dat dé plek in de metropoolregio moet worden voor de innovatieve maakindustrie. En niet zonder reden: de oude industriële panden, de ruimte die M4H biedt en de nieuwe dynamiek die er is ontstaan, bieden veel kansen voor ontwikkeling van nieuwe woon-werk typologieën, van innovatieve maker spaces, van test faciliteiten en kennisplatforms. Door de koppeling te maken met de omliggende wijken (M4H+) dient zich de gelegenheid aan om nieuwe werkgelegenheid te creëren en de ‘beroepsbevolking van de 21e eeuw’ op te leiden met nieuwe kennis en skills. En dat is nodig willen we naar een inclusieve stad met een economie die lokaal waarde toevoegt aan de stad en voor haar inwoners.
Zoals uit vorig onderzoek van het IABR–Atelier Rotterdam, De Productieve Stad, al bleek, is M4H één van de plekken waar goed een brug kan worden geslagen tussen high-tech en low-tech, denken en maken, wonen en werken.

M4H: Makers District

foto: Mariska Vogel

Test Site M4H+: proeftuin en etalage
Gemeente en Havenbedrijf Rotterdam staan, als eigenaren, samen voor de opgave deze stadshaven toekomstbestendig te maken. Met het doel tot concrete ontwikkelprincipes en pilot projects te komen hebben IABR, gemeente Rotterdam en Havenbedrijf daarom de Test Site M4H+ opgezet voorlopig als onderdeel van het IABR–Atelier Rotterdam.
Het IABR–Atelier Rotterdam richt zich tot en met 2020 op de kwestie hoe Rotterdam de onontkoombare energietransitie tevens kan inzetten als hefboom voor sociaal inclusieve stadsontwikkeling, voor het weerbaar (resilient) maken van de stad.
Waar het Atelier de energietransitie als vertrekpunt neemt, kan in M4H+ juist ruimtelijk ontwerp en integraliteit als vertrekpunt worden genomen. In en rond het M4H-gebied spelen vele opgaven. En er is al van veel innovatieve projecten en initiatieven sprake. Energietransitie en sociale vraagstukken komen er onvermijdelijk samen met opgaven op het gebied van de circulaire economie, de (kleine) maakindustrie, voedsel en water management. Transformatie van het M4H-gebied en van de direct omliggende wijken kan zo in samenhang worden aangepakt – als één stadsproject: onderzoekend, verbeeldend, ontwerpend en testend met de noodzakelijke energietransitie als hefboom en ruimtelijk ontwerp als instrument.

Samen met lokale stakeholders in het gebied en in de omliggende wijken worden de komende jaren plannen ontworpen én getest voor circulaire gebiedsontwikkeling. Als Test Site M4H+ wordt dit gebied daarmee proeftuin én etalage voor oplossingen die nodig zijn om de ruimte die de oude haveneconomie ‘achterlaat’ optimaal te integreren in wat het weerbaar (resilient) Rotterdam van de toekomst moet worden.

Van 1 juni tot en met 8 juli heeft de IABR het HAKA-gebouw, industrieel erfgoed in het M4H-gebied, in gebruik als locatie voor hoofdtentoonstelling en programma. Het HAKA is tijdens de biennale dus tijdelijk hoofdkwartier van de Test Site M4H+.


Test Site M4H+ is een samenwerking van de IABR en het Rotterdam Makers District, de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam.
Het ontwerpend onderzoek voor Test Site M4H+ wordt uitgevoerd door 1010au, Mariska Vogel en Ronald Van Der Heijden, onder de paraplu van het IABR–Atelier Rotterdam.